Łączna wartość programu wieloletniego „Program inwestycyjny Centralny Port Komunikacyjny. Etap II. 2024–2032” w brzmieniu przyjętym przez Radę Ministrów 31 grudnia 2024 r. to 131,7 mld zł. Kwota obejmuje nowe lotnisko, Koleje Dużych Prędkości i inwestycje towarzyszące. Wyjaśniamy, jak w tym planie rozumieć koszt budowy nowego lotniska, ile przypada na sam port, a ile na kolej i pozostałe zadania, skąd mają pochodzić pieniądze, co o planowaniu inwestycji napisała NIK i dlaczego 131,7 mld zł nie jest ostatecznym rachunkiem.
Skąd wiadomo, ile to kosztuje: program wieloletni 2024–2032
Podstawą tej kwoty jest program wieloletni „Program inwestycyjny Centralny Port Komunikacyjny. Etap II”. Rada Ministrów ustanowiła go 24 października 2023 r., wtedy na lata 2024–2030. Uchwałą nr 166 z 31 grudnia 2024 r. wydłużyła okres realizacji do 2032 r. i przyjęła nowy plan finansowy. Dokument opublikowano w Monitorze Polskim z 2025 r. (poz. 29).
W tabeli finansowania łączna wartość etapu II wynosi 131 740 mln zł. Kwoty podano w cenach stałych, z wyjątkiem inwestycji lotniskowych, które zgodnie z biznesplanem lotniska ujęto w wartościach nominalnych. To wartość całego programu – lotniska, kolei i zadań towarzyszących – a nie cena samego portu. Więcej o samej inwestycji piszemy w tekście o tym, czym jest nowe lotnisko i kiedy ma zostać otwarte.
Podział kwoty: lotnisko, kolej, drogi i tabor
Największą część programu stanowią inwestycje kolejowe, a drugą co do wielkości – lotniskowe. Pozostałe pozycje są znacznie mniejsze. Po zaokrągleniu do 0,1 mld zł podział wygląda tak:
- Koleje Dużych Prędkości (inwestycje kolejowe) – 76,8 mld zł
- lotnisko (inwestycje lotniskowe) – 42,7 mld zł
- rezerwa inwestycyjna – 4,3 mld zł
- inwestycje drogowe – 2,6 mld zł
- projekty komplementarne lotniska – 2,5 mld zł
- tabor dla Kolei Dużych Prędkości – 1,7 mld zł
- inwestycje rozwojowe – 0,8 mld zł
- Program Społeczno-Gospodarczy – 0,3 mld zł
Projekty komplementarne lotniska to m.in. udział w infrastrukturze współdzielonej oraz zapewnienie paliwa i energii. Rezerwę inwestycyjną zaplanowano na lata 2026–2031, po 712 mln zł rocznie.
Co obejmuje 42,7 mld zł na lotnisko
Załącznik do programu rozpisuje kwotę na lotnisko na grupy prac. Największą pozycją jest terminal – 13,9 mld zł. Udział lotniska w infrastrukturze współdzielonej to 9,8 mld zł, infrastruktura po stronie lotniczej (airside) – 7,4 mld zł, a po stronie dostępnej z zewnątrz (landside) – 2,2 mld zł. Obiekty kubaturowe i infrastrukturalne to 2,4 mld zł, a pozostałe prace – 7,0 mld zł.
Najwięcej pieniędzy na lotnisko program przewiduje w latach 2028–2031 – od 6,1 do 9,4 mld zł rocznie, z maksimum w 2030 r. Na 2026 r. zaplanowano 2,1 mld zł. O tym, jak mogą wyglądać porty kolejnych dekad, piszemy w tekście o lotniskach przyszłości.
Skąd pochodzą pieniądze: obligacje, środki unijne i kredyty
Program nie obejmuje wydatków z budżetu państwa. Skarb Państwa finansuje go przez dokapitalizowanie spółki CPK skarbowymi papierami wartościowymi – łączny limit tego zaangażowania wynosi 62,9 mld zł. Najwięcej z tej puli, 43,2 mld zł, ma trafić na kolej.
Inwestycje kolejowe mają być w dużej części współfinansowane z funduszy Unii Europejskiej – plan zakłada 33,7 mld zł. Jeśli środków unijnych będzie mniej, program przewiduje szukanie innych źródeł, w tym partnerstwa publiczno-prywatnego albo większego udziału obligacji. Według zapowiedzi wnioski o dotacje z instrumentu CEF na odcinki Warszawa–Łódź mają zostać złożone w 2026 r.
Lotnisko ma być finansowane inaczej niż kolej, bo jest inwestycją komercyjną. Z 42,7 mld zł tylko 7,5 mld zł mają stanowić obligacje skarbowe, 26,9 mld zł ma pochodzić z komercyjnego finansowania dłużnego, a 8,3 mld zł od inwestorów. Program zakłada, że Skarb Państwa zachowa co najmniej 51% udziałów, a dług pokryje ok. 60% kosztów budowy. 23 grudnia 2024 r. Polskie Porty Lotnicze podpisały z CPK list intencyjny: mają objąć 49% udziałów w spółce budującej lotnisko i zostać jego zarządcą. PPL zarządzają dziś m.in. Lotniskiem Chopina – o tym, co zmieni się na Lotnisku Chopina po otwarciu nowego portu, piszemy osobno.
Co o kosztach i terminach napisała NIK
Najwyższa Izba Kontroli opublikowała w grudniu 2024 r. wyniki kontroli P/24/017. Według Izby pełnomocnik rządu ustalał zakres prac i harmonogramy na podstawie nieaktualnych i nierealistycznych danych.
Dla kosztów to ważna uwaga: jeśli założenia co do zakresu prac i terminów odbiegają od rzeczywistości, wyliczenia potrzeb finansowych szybko tracą aktualność. Zaktualizowany program wieloletni Rada Ministrów przyjęła już po publikacji tych ustaleń, ale jego kwoty nadal są planem, a nie rozliczeniem wykonanych prac.
Czy 131,7 mld zł to kwota ostateczna
Nie. 131,7 mld zł to plan wydatków zapisany w programie wieloletnim, a nie ostateczny rachunek. W trakcie przygotowań mogą zmieniać się zakres prac, harmonogramy i warunki umów, a część pieniędzy – kredyty, środki unijne i wkład inwestorów – dopiero trzeba pozyskać. Program przewiduje też rezerwę inwestycyjną w wysokości 4,3 mld zł.
Według zapowiedzi rzecznika rządu w 2026 r. spółka ma ogłosić postępowania inwestycyjne warte ok. 40 mld zł, największe na odcinku Kolei Dużych Prędkości Warszawa–Łódź. Dopiero rozstrzygnięcia przetargów i podpisane umowy pokażą, jak planowane nakłady mają się do kosztów zamawianych prac.
Najczęstsze pytania
Na inwestycje lotniskowe program wieloletni przewiduje 42,7 mld zł. Najwięcej, 76,8 mld zł, przypada na Koleje Dużych Prędkości, a resztę stanowią m.in. rezerwa inwestycyjna, drogi, projekty komplementarne lotniska i tabor.
Nie. Inwestycje kolejowe (76,8 mld zł) i drogowe (2,6 mld zł) są w programie osobnymi pozycjami. Kwota 42,7 mld zł dotyczy inwestycji lotniskowych, w tym terminalu.
Program nie obejmuje wydatków z budżetu państwa. Spółka CPK otrzymuje od Skarbu Państwa obligacje skarbowe (do 62,9 mld zł), kolej ma być współfinansowana z funduszy UE, a lotnisko głównie z kredytów i pieniędzy inwestorów.
Tak. To plan wydatków, który może zostać zaktualizowany wraz ze zmianą zakresu prac, harmonogramu i wynikami przetargów. Ostateczne koszty będą znane po rozstrzygnięciu i realizacji kontraktów.