Boeing 747 Jumbo Jet – historia, wersje i koniec produkcji

Boeing 747, nazywany Jumbo Jetem albo „królową przestworzy”, był pierwszym szerokokadłubowym samolotem pasażerskim na świecie. Przez ponad pół wieku zmieniał podróże międzykontynentalne – dzięki niemu bilet na lot przez Atlantyk przestał być towarem luksusowym. Produkcja zakończyła się w 2023 r., ale 747 wciąż można spotkać na lotniskach, częściej w wersji towarowej niż pasażerskiej.

Boeing 747 w skrócie

• Producent: Boeing (USA), zakład w Everett pod Seattle – tam ruszyła produkcja w 1967 r.
• Pierwszy lot: 9 lutego 1969 r.
• Wejście do służby: 22 stycznia 1970 r., linie Pan Am.
• Liczba zbudowanych: 1574 egzemplarze wszystkich wersji.
• Ostatni egzemplarz: 747-8 Freighter przekazany liniom Atlas Air 31 stycznia 2023 r.
• Napęd: zawsze cztery silniki odrzutowe; w najnowszej wersji 747-8 – General Electric GEnx-2B67.

Skąd się wziął Jumbo Jet?

Pod koniec lat 60. ruch lotniczy rósł szybciej, niż przybywało samolotów. Linia Pan Am chciała maszyny ponad dwa razy większej od Boeinga 707 – i taką dostała. Kadłub 747 był tak szeroki, że w klasie ekonomicznej mieściły się dwa przejścia, a za tym poszła zupełnie inna ekonomia lotu: więcej miejsc na jednym rejsie oznaczało niższy koszt biletu.

Charakterystyczny „garb” to górny pokład z kokpitem. Konstruktorzy umieścili kabinę pilotów wyżej, bo zakładali, że w przyszłości 747 będzie przede wszystkim samolotem towarowym – nos maszyny mógł się wtedy unosić jak klapa, a ładunek wjeżdżał prosto do kadłuba. Ta decyzja okazała się trafna: wersje cargo latają do dziś.

Wersje Boeinga 747 – od 747-100 do 747-8

• 747-100 i 747-200 – pierwsze generacje z lat 70.; 747-200 miał mocniejsze silniki i większy zasięg.
• 747SP – skrócona wersja dalekiego zasięgu dla tras, na których liczył się zasięg bardziej niż liczba miejsc.
• 747-300 – z wydłużonym górnym pokładem.
• 747-400 – najpopularniejsza wersja (694 egzemplarze): dwuosobowa załoga w kokpicie zamiast trzyosobowej, pionowe końcówki skrzydeł, większy zasięg.
• 747-8 – ostatnia generacja (155 egzemplarzy, w tym 48 pasażerskich 747-8 Intercontinental i 107 towarowych). Ma długość 76,3 m i latał z prędkością przelotową ok. 0,855 Macha.

Pasażerski 747-8 Intercontinental wszedł do regularnych rejsów 1 czerwca 2012 r. w barwach Lufthansy. Mimo nowoczesnych silników nie zdobył wielu klientów – linie wybierały już wtedy dwusilnikowe szerokokadłubowce, takie jak Boeing 777 czy Airbus A350.

Dlaczego 747 zniknął z większości flot?

Cztery silniki oznaczają większe zużycie paliwa i wyższe koszty obsługi technicznej niż w przypadku dwóch. Gdy przepisy pozwoliły dwusilnikowym samolotom latać daleko nad oceanami, a nowe konstrukcje okazały się dużo oszczędniejsze, przewoźnicy zaczęli wycofywać 747. Pandemia w 2020 r. przyspieszyła ten proces – właśnie wtedy ze swoimi Jumbo Jetami pożegnały się m.in. British Airways (ostatnie loty w październiku 2020 r.), KLM i Qantas.

Kto lata Boeingiem 747 w 2026 roku?

W ruchu pasażerskim 747 jest dziś rzadkością. Wersję 747-8 Intercontinental wciąż mają nieliczni przewoźnicy, przede wszystkim Lufthansa, a także Air China i Korean Air. Znacznie więcej 747 lata w przewozach towarowych – u operatorów cargo, takich jak Atlas Air czy Cargolux, dla których duża ładownia i możliwość załadunku przez nos są nadal atutem.

Polscy przewoźnicy nie mają 747 we flocie. Na trasach dalekiego zasięgu PLL LOT używa Boeingów 787 Dreamliner.

747 a A380 – kto był większy?

Przez ponad 30 lat Boeing 747 był największym samolotem pasażerskim świata. Tytuł ten odebrał mu dopiero dwupokładowy Airbus A380, który wszedł do służby w 2007 r. Ciekawostka: produkcję zakończyły oba giganty – A380 w 2021 r., 747 w 2023 r. – a ich miejsce zajęły mniejsze, dwusilnikowe maszyny.

Najczęstsze pytania